De meeste Dordtenaren kennen het pakhuis Swartzenborch of Swartsenborgh aan de Wijnstraat en de daar gevestigde winkel met kwaliteitsmeubelen. Daar tegenover aan de haven stond een kraan met die naam.
Kranen werden tot de stoomtijd door mankracht aangedreven. Kleine, gespierde mannen brachten het rad met het hijsblok en de last in beweging. Die mannen werden kraankinderen genoemd.
Door de grote doorsnede van het tredrad kon de ontwikkelde kracht worden omgezet in hefvermogen. Alleen zeer zware vrachten, zoals wijnvaten en molenstenen, werden per kraan uit het schip getild.
Het gewone laden en lossen van schepen deden sjouwers; via de loopplank brachten ze lading aan boord of op de kade. Die sjouwers of kaaiwerkers heetten zakkendragers of mazelaars (sjouwers aan de Oude Maas).
Er stonden meer kranen aan de Voorstraats- en Wijnhaven. Later wordt gesproken van de Oude Haven, nadat begin 15de eeuw ook een Nieuwe Haven gegraven is. De nog bestaande Kraansteiger aan de Wijnstraat, tegenover Huis
de Onbeschaamde, is de plaats waar de Grote Kraan stond. Waar nu de Botermarkt is, stond kraan De Wijngaert.
In 1595 werd kraan Swartzenborch afgebroken en verbouwd tot woonhuis.
Molen 16601 Kraan Swartzenborg (Dordrecht)
Tekening 1550, gezien vanaf de Voorstraathaven
trivia
Naar een tekening uit het Gemeentearchief. Kraan Swartzenborch stond achter het huis van die naam in de Wijnstraat, het tweede vanaf de Wijnbrug richting Scheffersplein. Blijkens de inscriptie op het uitstek heeft deze tekening vermoedelijk voor een proces gediend. Balen zegt (bl. 71), dat deze kraan "weleer ja noch in 1545 bestond"; de houten huizen links van de kraan wijzen op de hoge ouderdom van deze afbeelding.
Molen 16601 Kraan Swartzenborg (Dordrecht)Tekening 1550, gezien vanaf de Voorstraathaven